Vakmanschap een zetje geven

Door Arjan Hamberg | Mens & Organisatie

Vakmanschap een zetje geven - talentontwikkeling, professionalisering - Lumax Producties

Al langere tijd houd ik me bezig met de samenhang tussen professionele ruimte, leiderschap en vakmanschap. Tijdens een rondetafelgesprek onder leiding van Joseph Kessels kwamen deze onderwerpen bij elkaar. Dit artikel laat zien waarom vakmanschap soms een zetje nodig heeft.

Toen ik het programma voor de Dag van de Professionele ruimte op 12 november 2013 zag wist ik het gelijk: ik wilde naar de rondetafelbijeenkomst met Joseph Kessels. Tijdens mijn studietijd maakte ik voor het eerst kennis met hem als auteur van een van mijn studieboeken. In de loop der jaren had ik meer van Kessels gelezen, waaronder zijn lectorale rede ‘Leiderschap in een professionele ruimte’ uit maart 2012. Hij zou tijdens de rondetafelbijeenkomst ingaan op hetzelfde onderwerp.

Los van het feit dat ik Kessels graag wilde ontmoeten, houden thema’s als professionele ruimte, leiderschap en vakmanschap me al langere tijd bezig. Hoe geef je ruimte aan ontwikkeling van talenten? Hoe combineer je dat met leiderschap of managersverantwoordelijkheid? Is leiden en managen eigenlijk wel hetzelfde? Is het niet heel erg paternalistisch om te denken dat het een verantwoordelijkheid is van de werkgever om zich bezig te houden met talentontwikkeling? Het zijn toch immers mijn of jouw talenten en dan bepaalt toch ieder voor zich hoe hij of zij deze talenten ontwikkelt?

Hoe meer deze gedachte vat op mij kreeg des aanmatigender ik het vond dat de werkgever hier over gaat. En toen werd het 12 november.

Leidinggevende als hitteschild

Tijdens het rondetafelgesprek met Joseph Kessels kwam bij mij het beeld van de leidinggevende als hitteschild boven. We hadden het over de verantwoordelijkheid van de leidinggevende te zorgen dat (vak)mensen hun aandacht op het werk kunnen houden.

Neem bijvoorbeeld het onderwijs. De docent moet gericht zijn op de student en het leerproces dat wordt doorgemaakt. Deze docent moet je vooral niet vermoeien met verantwoording en rapportage. Het draait om het vertrouwen in het vakmanschap van de docent. Het filmpje van de Hogeschool Utrecht brengt dat mooi en inspirerend in beeld.

Focus op onderwijs

Hetzelfde geldt natuurlijk ook voor politieagenten, bouwvakkers, buschauffeurs, leiders en studenten. Het gaat om

  • vertrouwen in mensen
  • aandacht voor datgene wat je wilt (en dus niet voor wat je niet wilt)

Talent managen, ontwikkelen of …

Ik had al in toenemende mate moeite met het woord talentmanagement en inmiddels vind ik talentontwikkeling ook al een “spannend” thema worden. Ik denk dat het aanmatigend en paternalistisch is om je als werkgever bezig te houden met de ontwikkeling van talenten van mensen.

Aan de andere kant begrijp ik heel goed dat de werkgever een belang heeft bij de ontwikkeling van talenten. Dat belang vind ik ook reëel en is volgens mij ook niet verkeerd. Het gaat mij om de manier waarop je je hiermee mag bezighouden.

… een zetje geven

Afgelopen weekend liep ik ook tegen het begrip “nudging” aan. Bij nudging – of een zetje geven – gaat het erom dat mensen worden aangemoedigd de juiste keuze te maken. Er blijft wel altijd een keuzevrijheid bestaan. De mens, jij en ik, hebben en houden de vrijheid om te kiezen. Er is alleen een context gecreëerd op basis van een notie (misschien wel die van jou) van wat “goed” is.

In de kantine leggen we de gezonde producten op ooghoogte maar de ongezonde producten blijven verkrijgbaar. Je kunt dus kiezen: de salade die voor je in het schap ligt of het broodje kroket waar je even voor moet bukken. En uit het opleidingsmenu van je werkgever kun je kiezen uit de opleidingen die speciaal voor jou aanbevolen worden of voor de andere opleidingen die voor de organisatie beschikbaar zijn.

Talentontwikkeling van de homo ludens

Onderzoeken hebben ons inmiddels veel geleerd over motivatie en drijfveren van mensen. Daarbij herontdekken we het vakmanschap en de kracht van de spelende mens, de homo ludens. Mensen maken graag mooie dingen, waar komende generaties ook iets aan hebben. Soms weet je niet hoe het er uit zal zien als het klaar is, maar blijf je meebouwen, gewoon omdat het leuk is. Leuk om puzzels op te lossen en met mensen samen te bouwen en te leren.

Talentontwikkeling gaat dan over het creëren van een context waarin mensen worden uitgedaagd goede dingen te doen en op zoek te gaan naar de eigen talenten en die te ontwikkelen. Binnen die context speelt gamification een grote rol, omdat we zoeken naar manieren om mensen spelenderwijs een zetje te geven in de ontwikkeling van hun talent.

Een bekend (maar nog steeds mooi en relevant) voorbeeld van gamification en “nudging” zie je in het filmpje over de Piano stairs in de metro van Stockholm:

Piano stairs – the Fun Theory

Hitteschild voor de professionele (speel)ruimte

De leider of manager heeft in de professionele ruimte niet langer de rol van controleur. De leider zorgt voor ruimte om te spelen en bewaakt die ruimte als een ‘hitteschild’ tegen invloeden die het spel bedreigen. Daarnaast heeft de leider een open oog en oor voor kansen waar het spel zich naar toe zou kunnen verplaatsen.

Stel je bent leider van een bouwbedrijf en merkt dat er minder auto’s gaan rijden en er is minder asfalt nodig. Hij moet vervolgens verzinnen welk spel er dan moet worden gespeeld en hoe je spelenderwijs van A naar Beter gaat. Mensen houden alleen wel altijd de keuzevrijheid om daar wel of niet in mee te gaan. Het past daarin alleen ook wel dat we als individuen bereid zijn te accepteren dat elke keuze een consequentie heeft en dat we die ook moeten dragen en niet proberen te verleggen.

Vakmanschap aan zet

In het spel van talentontwikkeling zijn HR-professionals en leidinggevenden vormgevers van de professionele (speel)ruimte. Zij ontwikkelen contexten die mensen uitdagen tot spelen, tot leren en werken aan goede dingen. En alle medewerkers blijven aan zet om met hun talent te spelen en vakmanschap te ontwikkelen, al dan niet gehoor gevend aan de ‘nudges’ in de professionele ruimte.

Over de schrijver

Arjan Hamberg is zijn hele leven al gefascineerd door de passie van mensen voor hun werk. Zijn nieuwsgierigheid en creativiteit zet hij in om in organisaties deze passie ruimte te geven en de samenwerking beter te maken. In zijn vrije tijd leest Arjan veel, vooral romans en boeken over geschiedenis. Verhalen over andere mensen, culturen en periodes brengen hem vaak op ideeën.

Geef je reactie:

Geef je reactie: