De essentiële elementen van teamwork

Door Arjan Hamberg | Leiderschap

De essentiële elementen van teamwork - teamontwikkeling, leiderschap, vertrouwen - Lumax Producties

Bijna twee jaar lang gaf ik leiding aan het HRM-team van een onderwijsinstelling. Tijdens deze interimopdracht stond ik met mijn team voor de uitdaging een grote organisatieverandering tot stand te brengen. Dat vroeg om goed teamwork. In dit artikel beschrijf ik hoe ik vertrouwen, veiligheid, verbinding en vakmanschap centraal stelde in mijn team.

Een soort club

Ik ijsbeerde door de kamer en zei tegen mijn zoon: “ik moet een verhaal schrijven over teams en ik weet niet zo goed hoe ik moet beginnen.” “Dat is heel makkelijk,” zei hij en hij liep een eindje met mij mee. “Teams maak je door niet 1 iemand de baas te maken, maar door allemaal de baas te zijn. Aardig te zijn voor elkaar, alle ideeën uit te proberen en zo heb je een soort club.” Daarna ging hij terug naar de tv en pakte de controller van de Playstation voor een spelletje.

Nu zit ik aan mijn werktafel en realiseer me dat het in essentie zo simpel is. Tijdens mijn laatste interimopdracht heb ik dat ook gemerkt in het team waar ik leiding aan gaf. Toen ik daar begon, ben ik op zoek gegaan naar de talenten en dromen van mensen. In de tussentijd heb ik ook mijn eigen verhaal verteld: wat drijft mij en waar loop ik warm voor?

Talenten, drijfveren en alignment

Dat is geen opgave want er is niet zo leuk als luisteren en kijken naar gepassioneerde mensen en hun verhalen. De ogen gaan glimmen, er wordt gelachen; mensen ontspannen en krijgen ook focus, ze willen in beweging komen.

We beginnen in de tussentijd ook te praten over betekenis. Wat vraagt de buitenwereld van onze organisatie, wat draagt ons team daaraan bij en wat kan ik met mijn passies daar in betekenen? Er ontstaat zo – met een mooi woord – ‘alignment’.

De bijdrage van de leidinggevende

In deze situatie is er niet één iemand de baas en ben ik als leidinggevende niet degene die de taken verdeelt. Mijn bijdrage als leidinggevende aan het team bestaat uit drie elementen:

  • Ruimte voor vakmanschap, zodat mijn teamleden de ruimte krijgen om vanuit de eigen passie en ambitie te gaan bijdragen;
  • Veiligheid en vertrouwen, zodat mijn teamleden zich veilig en vertrouwd voelen om zichzelf te laten zien en te durven experimenteren;
  • Verbinding met elkaar en de organisatie, zodat mijn teamleden de resultaten en ambities kunnen toetsen aan de realiteit van de omgeving.

Dat betekent wel dat de vaststaande functiebeschrijvingen steeds minder betekenis voor het team krijgen. Mensen doen waar ze goed in zijn en willen vanuit die passie een bijdrage leveren. Daarbij heb je geen standaard functiebeschrijving nodig als je goed met elkaar blijft afstemmen. Dit geeft buitenstaanders soms een gevoel van chaos, terwijl de teamleden zelf goed de taken verdelen en geen chaos ervaren.

De bijdrage van teamleden

Om als team impact en betekenis te hebben, is het belangrijk dat elk teamlid begrijpt waaraan moet worden bijgedragen en hoe we samenwerken. Vanuit mijn talent en ambitie bestaat mijn bijdrage als teamlid – naast de bijdrage als leidinggevende – uit het naar binnen halen van de buitenwereld. Vervolgens bespreken we deze vraagstukken en verdelen we de taken om tot een oplossing te komen.

Het is eigenlijk niet anders dan de kinderen op straat of op het virtuele speelplein. Ze bouwen een hut of spelen online minecraft met elkaar. Ze verdelen de taken: jij bent sterk, dus sjouw jij die planken; of jij bent goed in ‘PvP-en’ (= vechten in minecraft), dus pak jij die tegenstander even.

Wanneer teamwork moeilijk is

Dat klinkt allemaal heel simpel en toch worden er boeken vol geschreven over teambuilding en gaat menig team een dag de hei op onder begeleiding. Wat maakt samenwerken soms zo moeilijk?

Het is moeilijk omdat we teamwork gieten in structuren en het andere maar chaos vinden.

Het is soms ook moeilijk, omdat het leidinggevende teamlid vervolgens ook moet zeggen: “dat kan ik niet goed” of “dat kan jij beter.”

Je hoeft als leidinggevende niet alles te weten, dat kan ook gewoon niet. Je zult moeten luisteren naar de mensen in je team en ze helpen de juiste beslissingen te nemen. Het leiderschap ligt niet meer alleen bij jou maar is onderdeel van het team (het heeft misschien ook wel nooit alleen bij jou gelegen). Het team is eigenaar van het leiderschap.

Veiligheid en vertrouwen als voorwaarden

Werken aan veiligheid en vertrouwen binnen een groep is niet eenvoudig; het is extra lastig als de structuren die ons veiligheid boden niet meer zo zeker zijn. We zullen het dan opnieuw bij elkaar moeten vinden.

Want het is natuurlijk vervelend als het niet veilig is in het team waar je deel van uitmaakt. Of als je eigenlijk niet weet wat jouw werk bijdraagt aan het grotere geheel of nog erger aan je eigen team. Het is dan verleidelijk om te denken: hier kan ik niets aan doen, dat moet de leidinggevende maar oplossen. Dan ga je wel voorbij aan het gegeven dat het leiderschap te allen tijde in de groep ligt en niet alleen bij de leidinggevende.

De enige uitweg is gaan handelen vanuit de plek waar jij je op dat moment bevindt.

Ben je leidinggevende werk dan aan veiligheid, bescherm de groep en de individuen daarbinnen.

Ben je geen leidinggevende maar werk je al wel de meeste jaren in het team of de organisatie, gebruik dan je senioriteit en maak bespreekbaar waar je tegenaan loopt.

In andere rollen, zoals organisatieadviseur, (directie)secretaris of inhoudelijk specialist kun je je proces-macht gebruiken in een poging zaken bespreekbaar te maken.

Niet elke plek biedt de beste mogelijkheden om invloed uit oefenen, maar we zijn geen willoze schapen en er zijn altijd mogelijkheden. Het belangrijkste blijft altijd praten en luisteren, hou de cohesie van de groep voor ogen.

Kenmerken van goed teamwork

Kijk ik met enige afstand naar het teamwork tijdens mijn laatste opdracht dan zijn de volgende kenmerken van wezenlijk belang:

  • Vertel het verhaal van de organisatie en het team, en help mensen hun eigen verhaal te vertellen;
  • Zie mensen en hun talenten, maak ruimte zodat mensen zichzelf laten zien en zorg dat ze elkaar gaan zien;
  • Zorg voor verbinding (alignment) tussen wereld – organisatie – team – individu en tussen teamleden onderling.
  • Waardeer mensen en hun inbreng, onderzoek hoe het past in het grote geheel, zoek naar de betekenis.
  • Werk aan veiligheid en vertrouwen, zodat het fijn is om deel uit te maken van het team en er plezier en ruimte ontstaat om talenten te ontplooien.

Over de schrijver

Arjan Hamberg is zijn hele leven al gefascineerd door de passie van mensen voor hun werk. Zijn nieuwsgierigheid en creativiteit zet hij in om in organisaties deze passie ruimte te geven en de samenwerking beter te maken. In zijn vrije tijd leest Arjan veel, vooral romans en boeken over geschiedenis. Verhalen over andere mensen, culturen en periodes brengen hem vaak op ideeën.

Geef je reactie:

Geef je reactie: