Communiceren vanuit je hart

Door Karin Tempelaar | Communicatie

Communiceren vanuit je hart - verandercommunicatie, beleidscommunicatie - Lumax Producties

Het is makkelijk om rationeel te communiceren, veel makkelijker dan communiceren vanuit het hart. In dit artikel laat ik  zien hoe je rationele communicatie combineert met zintuigelijke communicatie en communicatie vanuit het hart.

‘Werknemer wil wel andere baan, maar durft niet’ kopte P&O Actueel onlangs. Het bijbehorende artikel ging over de uitkomsten van onderzoek over de arbeidsmarkt. Uit de cijfers zou blijken dat 75% van de Nederlanders wel een andere baan zou willen maar het niet doet vanwege vast contract, baanzekerheid en/of salaris.

Veel onderzoeken brengen een paar (schokkende) cijfers. Daarover lees je een artikel waarin de conclusies met wat onderbouwing worden gepresenteerd en daarna ga je verder met je werk. Maar je kunt deze uitkomsten ook anders brengen, bijvoorbeeld zo:

Tel in je kantoortuin of op straat de mensen om je heen: 1, 2, 3, 4. En stel je dan voor dat de nummers 1 t/m 3 allemaal een ketting aan hun been hebben en daaraan een ijzeren bal met het woord ‘mijn baan’ erop. Zie deze mannen en vrouwen strompelen en hoor het schuiven van die loodzware bal. De nummers 4 lopen er losjes tussendoor, af en toe huppelend over een ketting die in de weg zit. Stel je dit tafereel voor en voel wat dat met je doet.

Deze voorstelling verschilt op twee punten van die uit de eerste alinea:

  1. Er zijn zintuiglijke elementen aan toegevoegd, zoals ‘zien strompelen’, ‘horen schuiven’ en het tellen;
  2. Het appèl dat de beschrijving op je emoties doet.

Deze combinatie van feiten, waarnemingen en emoties spreekt vanuit hoofd, handen en hart. Dat zorgt voor meer betrokkenheid en verbondenheid met anderen, wat gezien de uitkomsten van het genoemde onderzoek broodnodig is in veel organisaties. Daarom laat deze blogpost zien hoe het werk, communicatie vanuit hoofd, handen en (vooral) hart.

Communiceren met je hoofd: rationeel

Communiceer je vanuit je hoofd of je verstand, dan gaat het om de feiten, cijfers en rationele argumenten. Dit is een belangrijk onderdeel van veel informatie- en kennisuitwisseling.

Maak je een powerpoint met de uitkomsten van het talentprogramma? Of schrijf je een notitie over de voordelen (of nadelen van BYOD)? Dan is vooral de ratio aan het werk, zodat je een doortimmerd resultaat krijgt gebaseerd op feiten en onderbouwd met criteria en argumenten.

Dat vormt een goede basis voor je betoog, maar het is de vraag of je de ander echt bereikt en tot actie weet te inspirerend. Het boek ‘De plakfactor’ van Dan & Chip Heath heeft in het hoofdstuk ‘Met gevoel’ een aantal praktijkvoorbeelden verzameld. Daaruit blijkt dat een rationeel goed argument alleen niet voldoende is om mensen in beweging te krijgen.

Het meest sprekende voorbeeld is het onderzoek met bedelbrieven. In de ene versie van de brief stonden alleen feiten en cijfers over problemen in Afrika; de tweede versie beschreef de situatie van het meisje Rokia in Mali. Mensen die de tweede versie lazen, gaven gemiddeld het dubbele van wat de lezers van de eerste versie gaven. De conclusie die de onderzoekers hieruit trokken was:

“Zodra je je analytische pet opzet, reageer je anders op een beroep op je liefdadigheid. De analyse zit je vermogen tot voelen in de weg.” (De plakfactor, p. 149)

Natuurlijk blijft feitelijke informatie belangrijk voor een goede basis: de brief over Rokia legde ook uit in wat voor situatie het meisje leefde en op welke manier zij en haar gemeenschap voordeel zouden hebben van de giften.

Hetzelfde geldt uiteraard voor communicatie in organisaties: zorg dat je informatie klopt, maar breng de informatie met gevoel door gebruik te maken van handen en hart.

Communiceren met je handen: zintuiglijk

Wanneer je communiceert vanuit je handen, doe je een beroep op zoveel mogelijk zintuigen. Uiteraard is dat bij een gesprek ‘in real life’ makkelijker dan in een geschreven tekst, maar ook dan kun je zintuigelijk(er) communiceren. Daarvoor is het belangrijk om woorden te gebruiken die beschrijven wat je zintuigen kunnen waarnemen. Deze woorden brengen dan niet alleen de feitelijke informatie over, maar roepen een complete ervaring op in het hoofd van de lezer.

Om deze ervaring op te roepen kun je een taalkundige truc toepassen, gebaseerd op een deel van de NLP-theorie. Deze theorie gaat namelijk uit van zogenoemde hoofdmodaliteiten per zintuig:

  • Beelden (visueel)
  • Geluiden (auditief)
  • Gevoelens (kinesthetisch)
  • Geuren (olfactoir)
  • Smaken (gustatoir)

In zakelijke teksten schrijf je al veel zintuiglijker als je rekening houdt met de eerste drie modaliteiten: visueel, auditief en kinesthetisch. Ik geef hieronder een aantal woorden waarmee je zintuiglijk communiceert, afkomstig uit het boek ‘Je ongekende vermogens’ van Anthony Robbins:

  • Visueel: gezichtpunt, perspectief, schetsen, onthullen, gefocust
  • Auditief: instemmen, resoneren, klankbord, vertalen, weerklank
  • Kinesthetisch: greep hebben, standpunt, aanscherpen, slijpen, omdraaien

Dergelijke woorden roepen in het hoofd van de lezer een beeld/klank/gevoel op van wat je wilt overbrengen en hierdoor de stap naar communicatie vanuit het hart ook makkelijker te maken.

Communiceren met je hart: met hart en ziel

In het boek Switch (zie ook de vlog ‘Hoe je verandering makkelijker maakt’) staat een mooi verhaal dat laat zien hoe je van beelden/geluiden/waarnemingen komt tot communicatie vanuit hart hart. De gebroeders Heath hebben het op hun beurt ontleend aan ‘Het hart van de verandering’ van John Kotter en Dan Cohen. Jon Stegner is de hoofdpersoon van het verhaal. Jon

“geloofde dat het bedrijf waarvoor hij werkte, een groot productiebedrijf, enorm veel geld verspilde.” (Switch, p. 16)

Het verhaal vertelt hoe Stegner de directie weet te overtuigen van zijn standpunt. Hoogtepunt (letterlijk en figuurlijk) is de presentatie van Stegner aan alle divisiehoofden. Hierin benut hij heel slim communicatie vanuit hoofd, handen en hart, zoals je uit onderstaande stappen kunt opmaken:

  1. Zintuiglijk: hij maakt van alle 424 verschillende handschoenen die het bedrijf gebruikt een “Altaar van de Handschoenen” (visueel) waar de aanwezigen omheen konden lopen en dat ze konden aanraken (kinesthetisch). In het verhaal staat niets vermeld over andere vormen van waarnemen, maar ik kan me voorstellen dat het in de vergaderzaal meer en meer naar kunststoffen begon te ruiken (olfactoir).
  2. Rationeel: elke handschoen was voorzien van een label met de betaalde prijs. De aanwezigen zagen dus dat hetzelfde soort handschoenen voor verschillende prijzen ingekocht werd.
  3. Met hart en ziel: de managers waren eerst sprakeloos van verbazing. Daarna kwam de intuïtieve reactie: “Wij zijn gek. En we moeten ervoor zorgen dat dit niet meer gebeurt” (p. 17). Deze inkooppraktijken (onnodig verspillend en inefficiënt) paste niet bij het beeld dat het management had van de eigen organisatie (‘wij zijn toch niet gek’).
  4. Rationeel: het management besloot dat het inkoopproces moest veranderen.
  5. Zintuiglijk: het ‘Altaar van de handschoenen’ maakte een rondreis langs tientallen fabrieken en leverde dezelfde emotionele reactie op.
  6. Rationeel: de organisatie veranderde daadwerkelijk het inkoopproces, niet alleen van de handschoenen maar van alle goederen.

In dit voorbeeld is het doel van de communicatie een verandering: Jon Stegner wilde dat mensen zich anders gingen gedragen en slaagde daarin toen zij anders gingen denken over de situatie. Hoewel communicatie vaak gericht is op verandering is dat niet het enige doel. Ook voor het vergroten van vertrouwen, betrokkenheid en onderlinge waardering is communicatie vanuit hart en ziel belangrijk.

Is dat makkelijk? Nee en er zijn geen taalkundige trucjes om je te helpen zoals bij zintuiglijk communiceren. Om met hart en ziel te communiceren leg je (een deel van) je eigen hart en ziel bloot. Daarnaast is het belangrijk om integer om te gaan met het gevoel van de ander en open te staan voor diens reactie.

Het belang van handen en hart

Een belangrijke trigger bij het schrijven van dit artikel vormde het symposium ‘Geloven in Nederland’ dat een opdrachtgever onlangs organiseerde. Tijdens de rede en de columns kwamen veel interessante onderwerpen aanbod en ik heb inspirerende oneliners gehoord, waarvan ik het achteraf jammer vind dat ik ze niet heb opgeschreven. Ik kan ze me namelijk niet zo makkelijk meer herinneren; wel kan ik me heel levendig voor de geest halen:

  • Hoe Rawie Sewnath, een hindoestaanse geestelijk verzorger, aan het einde van zijn column een mantra zong;
  • Hoe alle aanwezigen met een ballonnenspel hun inspiratiebronnen deelden;
  • Hoe ik met mijn ogen dicht steeds meer het muziekstuk ingezogen werd, dat een mede-organisator als bezinningsintermezzo had gekozen;
  • De indrukwekkende verschijning en krachtige stem van rabbijn Soetendorp.

Zang, muziek, timbre en aanraking bereikten niet alleen mijn hoofd, maar vooral mijn handen en mijn hart. Zo ervoer ik met de aanwezigen een bezielde en bevlogen verbinding, die mij weer inspireerde tot deze blogpost over communicatie vanuit het hart.

Het is heel makkelijk om rationeel te blijven communiceren, veel makkelijker dan communiceren vanuit het hart. Jon Stegner had vast prachtige grafieken kunnen maken met alle inkoopcijfers die hij tot zijn beschikking had. Ook de cijfers over de motivatie van Nederlandse werknemers klinken zorgelijk, maar door het gebrek aan handen en hart in het artikel op P&O actueel zou je ze makkelijk opzij kunnen schuiven.

Het beeld van mensen die zwoegen met een blok aan hun been laat je minder makkelijk los. Dan kan de wil ontstaan om de situatie te veranderen, ontstaat ruimte voor autonomie en meesterschap en kan leiderschap de wens tot verandering inhoud en richting geven.

Hoe communiceer jij vanuit je hart met de mensen in je organisatie?

Over de schrijver

Karin weet precies hoe ze beleid een gezicht en een verhaal kan geven. Door de mensen die in je organisatie aan het woord te laten en hen te helpen hun verhaal te vertellen. Hierbij put ze uit haar brede ervaring op het gebied van P&O, kennismanagement en projectmanagement. Haar inspiratie haalt ze uit romans en wandelingen met Frodo, haar Toller Retriever.​

Geef je reactie:

Geef je reactie: