“Het ijdele gezwets weghalen om de waarheid geboren te laten worden”. Dit was wat Socrates nastreefde. Socrates (469 – 399 voor Christus) voerde gesprekken met wie dat maar wilde in het leven van alledag. Vooral bekend zijn de dialogen met Plato. Socrates was op zoek naar antwoorden die hij niet had maar zijn gesprekspartners meenden wel te hebben.
De oorsprong van het socratisch gesprek is in een ver verleden te vinden. Het socratisch gesprek lijkt nu een revival door te maken. Dit houdt mogelijk verband met een toenemende belangstelling voor zingevingsvraagstukken, waarden en normen. De inhoud van begrippen als waarheid, loyaliteit en eerlijkheid houdt veel mensen bezig. Het socratisch gesprek biedt de mogelijkheid om inzicht te krijgen in wat u beweegt en hoe de ander het beleeft. Voor organisaties is het belangrijk om zo ontwikkeling en verandering op gang te brengen, te richten, te begrijpen en te borgen.
De vroedvrouwtechniek
Wat is het socratisch gesprek?
Hoe zag Socrates zichzelf? Hij was op zoek naar waarheid en ultieme kennis van het diepste zelf . Hij noemde zijn gesprekstechniek “de vroedvrouwtechniek”. Het leidmotief dat hij hanteerde was “ken u zelf”. Hij en zijn gesprekspartners waren op de agora (marktplaats) met elkaar in dialoog. Echte kennis vond je volgens Socrates in jezelf, al het overige was namaakkennis. Hij zag zichzelf als een vroedvrouw die het kind ter wereld hielp komen. Hij perste (als een vroedvrouw) de kennis uit zijn gesprekspartners en toetste hun antwoorden op waarheid en houdbaarheid.
Coaching of gesprek
Is hier een relatie met coaching? Coaching heeft voor mij een andere betekenis. Een coach is een oefenmeester, een adviseur of een helper. Dat is niet wat ik zie gebeuren in socratische gesprekken.
Een voormalig collega van mij laat zich graag inspireren door oude filosofen en is een fervent aanhanger van het socratisch gesprek. Zijn enthousiasme werkte aanstekelijk, waardoor ik mij eveneens in deze methode ging verdiepen. Aan de hand van het gelijknamige boek onder redactie van Jos Delnoij en Wieger van Dalen maakte ik kennis met de beginselen van deze gespreksvorm.