Voorbij het Gemiddelde

Met een gemiddelde opleiding kun je geen gemiddeld inkomen meer verdienen. Arjan Hamberg beschrijft wat organisaties nu kunnen doen, gezien deze banenvernietiging en de mismatch op de arbeidsmarkt.

Door: 

Arjan Hamberg

Een tijdje geleden zei een leraar op een vmbo-school tegen mij: “Vroeger konden mijn leerlingen bij scheepswerf X terecht maar nu niet meer. Ik snap dat niet want er zitten toch nog steeds bordessen op die schepen en die moeten nog steeds worden gemonteerd.” Hij verbaasde zich erover dat zijn oud-leerlingen voorheen hun gezin konden onderhouden met het werk dat ze deden en dat het nu niet meer lijkt te lukken. 

Als HR-professional of lijnmanager ken je dit soort verhalen natuurlijk ook: medewerkers die vroegah met een gemiddelde opleiding een gemiddelde baan hadden waarmee ze gemiddeld hun gezin konden onderhouden. 

Het gemiddelde is nu niet meer voldoende.

Het artikel Average is Over van Thomas L. Friedman beschrijft in heldere woorden de banenvernietiging in Amerika. En dit is geen Amerikaans fenomeen, getuige het verhaal van de vmbo-leraar. Ook de nieuwsberichten in Nederland gaan over banen die verdwijnen. Mensen met een gemiddelde opleiding kunnen geen gemiddeld inkomen meer verdienen, althans als we gemiddeld definiëren als voldoende om in je levensonderhoud te voorzien.

Versnelling van de banenvernietiging

De banenvernietiging versnelt steeds meer. Adam Davidson schrijft in zijn essay Making it in America dat er in het eerste decennium van de 21ste eeuw in de Amerikaanse industrie meer banen verloren zijn gegaan dan er in de 70 voorgaande jaren zijn gecreëerd. Productiebanen verdwijnen naar China maar ook kennisintensieve banen en servicegerelateerde activiteiten worden geautomatiseerd. Wie komt er nog in bank of koopt er een treinkaartje aan de balie? Ook persoonlijke aandacht gaat online met de opkomst van eCoachingsprogramma’s.

Friedman schrijft in zijn artikel over een start-up met de naam “E la Carte”. Het bedrijf heeft een soort iPad ontwikkelt waarmee je in het restaurant aan je tafel kunt bestellen. Je kunt vervolgens zien hoe lang het waarschijnlijk nog duurt voordat het gerecht aan je tafel wordt geserveerd. Weet je niet meer zo goed waarover je moet praten met je tafelgenoot (die je misschien hebt ontmoet via e-dating) dan kun je een spelletje op de iPad spelen. Ben je vervolgens verkwikt (en aanmerkelijk aangedikt: werk voor de online gewichtcoach) dan kun je uiteraard ook direct via IDeal of PayPal betalen. De console zou nl. $ 100 per maand gaan kosten waarna Friedman ons voorrekent dat de kosten per uur per tafel uit zouden komen op $ 0,42. Daar kan geen ober tegenop; ook hij kan niet meer zeker zijn van zijn gemiddelde baan en inkomen.

Waarde voor bovengemiddeld

Hoewel er natuurlijk altijd een rekenkundig gemiddelde zal blijven bestaan, is het uit met het gemiddelde. Het niveau dat we momenteel als gemiddeld beschouwen, zal niet voldoende blijken om in een bestaan te voorzien. Het zal belangrijk zijn om te ontdekken wat de top is op jouw eigen niveau, hoe je bovengemiddelde waarde kunt bieden. De ober zal voortaan moeten uitblinken in zijn wijnkennis, in gastheerschap of iets dergelijks. 

Probleem daarbij is natuurlijk wel dat er minder leerplekken zijn waar deze ober in spe dat gastheerschap of die uitstekende wijnkennis kan opdoen. Bovengemiddelde waarde ontstaat blijkbaar niet op platgetreden paden en in uitgekauwde profielen.

Overschot aan ondergemiddeld

In december 2011 verscheen het hoofdlijnenrapport van de Raad voor Werk en Inkomen (pdf) over de arbeidsmarkt. Dit rapport laat zien hoe de banenvernietiging op de Nederlandse arbeidsmarkt zich ontwikkelt. Er ontstaan overschotten aan “de onderkant” van de arbeidsmarkt, terwijl er tekorten bestaan op hbo-niveau en in mindere mate universitair niveau. Bijvoorbeeld in de procesindustrie, voedingsindustrie en de metaal neemt de vraag naar lager opgeleiden af en ontstaan er tekorten op banen van minimaal mbo 3-niveau.

Deze knelpunten komen niet uit de lucht vallen (en ik heb er ook al vaker over geschreven). Of er al bedrijven failliet zijn gegaan enkel en alleen door de mismatch op de arbeidsmarkt weet ik natuurlijk niet, maar de rapportage laat zien dat de problemen toenemen. Het is een groeiend maatschappelijk probleem, waarbij allerlei mensen buitenspel komen te staan. Een groeiende afstand tot de arbeidsmarkt is immers ook een groeiende afstand tot de samenleving als geheel.

Samenwerken, leren en persoonlijke top

Om deze afstand te overbruggen moeten organisaties (lijnmanagers en HR-professionals) in actie moeten komen. Deze actie beweegt zich idealiter langs deze twee sporen:

  1. Regionaal samenwerken - Bouw aan regionale netwerken van bedrijven zodat je overschotten en tekorten regionaal kunt opvangen. Zelf heb ik bij een reorganisatie die ik begeleidde, samengewerkt met andere industriële ondernemingen om het overschot aan arbeidskrachten te laten afvloeien. De medewerkers bleven hierdoor behouden voor de regio en bleven aan het werk. In deze regionale samenwerkingsverbanden zouden lokale en regionale overheden een coördinerende en faciliterende rol kunnen spelen. Hun belang ligt primair op regionale samenwerking en de stimulering van regionale economie.
  2. Ketensamenwerking - Lijnmanagers en HR-professionals moeten onderzoeken hoe er binnen een keten van bedrijven kan worden samengewerkt. Denk hierbij aan de timmerman die na afronding van het bouwproject in dienst treedt bij de eigenaar van het pand en daar het gebouwenbeheer gaat doen. De bedrijfsschool die samenwerkt met het regulier onderwijs is een ander voorbeeld van ketensamenwerking.

De sleutelwoorden in deze activiteiten zijn:

  1. samenwerken - tussen mensen uit verschillende vakgebieden, tussen organisaties onderling en tussen partijen met verschillende belangen;
  2. leren - op scholen en in bedrijven, online en offlinein klaslokalen en op de werkvloer;
  3. persoonlijke top - meer dan mbo 2-niveau (maar universiteit is ook niet altijd nodig), je eigen talentwaardevol inzetten voor de organisatie en de maatschappij

Update: Dit artikel is ook verschenen op de website van MT als De versnelling van de loopbaanvernietiging en verkort in de rubriek 'Het beste van Podium' in het magazine van MT op 23 februari 2012 met de titel Stop de banenmoord (pdf).

Wil je meer weten over leren en samenwerken binnen en tussen organisaties? Vraag dan het gratis e-book ‘Organiseren voor de toekomst aan’. Daarin vind je 9 blogposts over leiderschap, talentontwikkeling en communicatie, waarmee  aan de slag kunt gaan met samenwerking in en tussen organisaties. Je krijgt bovendien maandelijks de Lumax Producties nieuwsbrief met tips over o.a. leiderschap, organisatieontwikkeling, samenwerking en talentontwikkeling. Vraag het gratis e-book meteen aan.

Profiel: 

Credit foto: 

istockphoto | MivPiv

Dossier: 

Onderwerpen: 

Reactie toevoegen

Filtered HTML

  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <strong> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <p> <h2>
  • Regels en paragrafen worden automatisch gesplitst.

Plain text

  • Geen HTML toegestaan.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en paragrafen worden automatisch gesplitst.