Talentmanagement - zwemmen en zwerven

Op donderdag 20 mei heb ik tijdens de High Tea van Compagnon een presentatie gegeven over Talentmanagement. Aanleiding was een artikel in P&O Actueel waarin de link werd gelegd tussen talentmanagement en (leren) zwemmen. In mijn verhaal heb ik hieraan een tweede metafoor toegevoegd, namelijk die van zwerven. Hoe zwemmen en zwerven twee verschillende visies op talentmanagement verbeelden lees je in dit artikel. De hele presentatie kun je onderaan downloaden.

Talentmanagement vroeger en nu

Talentmanagement is voor mij niets anders dan loopbaanontwikkeling in een nieuw jasje. Zo vertelde een bezoeker van de High Tea dat ook Rembrandt al aan talentmanagement en loopbaanontwikkeling deed. Met de Parsons Principles uit het begin van de twintigste eeuw werd loopbaanontwikkeling een serieuze discipline, waarin mensen zich specialiseerden. Met de veranderende verhouding tussen mens en werk in de vorige eeuw veranderde ook de invulling van loopbaanontwikkeling.

Vanaf midden jaren '90 van de vorige eeuw kwam het relatief nieuwe werkveld in een stroomversnelling. Het levenslange dienstverband is ingeruild voor een leven lang leren en een loopbaanswitch is een kansrijke sprong in persoonlijke ontwikkeling geworden met bijbehorende nieuwe concepten, workshops en initiatieven.

Talentmanagement heeft op dit moment in feite twee betekenissen:

1. Loopbaanactualisatie: de mate waarin een medewerker invloed kan hebben op zijn of haar loopbaan. Kan de medewerker zwemmen?
2. Loopbaanverloop: hoe een loopbaan zich ontwikkelt in de loop er tijd. Kan de medewerker zwerven?

Zwemmen: overleven en in beweging blijven

In deze metafoor verandert HR in een zwemleraar. Loopbaanontwikkeling staat dan gelijk aan zwemles: medewerkers leren hoe ze kunnen overleven in hun werk (het water) en hoe ze daarin moeten bewegen om vooruit te komen (zwemmen). De medewerkers moeten daarbij - met hulp van HR annex zwemleraren - de volgende competenties ontwikkelen:

• Loopbaanreflectie
• Werkexploratie
• Loopbaansturing
• Zelfprofilering

Deze metafoor gaat uit van doelgerichte activiteiten, waarbij medewerkers hun stappen op het loopbaanpad bewust zetten. Maar geldt dat wel voor iedereen en altijd?

Zwerven: serendipiteit als doel

In onze getomtomiseerde samenleving rijden we de sloot in als onze navigatie dat zegt. Zwerven heeft de associatie van verdwalen gekregen, het missen van het geplande doel, en is daarmee ongewenst geworden.

Die associatie klopt niet: zwerven staat gelijk aan dwalen. Bij dwalen doe je toevallige ontdekkingen en beweeg je je door loopbaanland. Je bent niet onderweg naar een specifiek doel en kunt dus nooit verdwalen. "Het probleem" van de huidige postmoderne samenleving is dat we te maken hebben gekregen met een enorme dynamiek die niet past bij lineaire planningen. We moeten weer leren anticiperen op de kansen die voorbij komen.

HR krijgt in dit proces van dwalen door de loopbaan een andere rol, namelijk het faciliteren van serendipiteit, van toevalligheden. HR-professionals bouwen labyrinten, plaatsen die mensen uitnodigen en uitdagen om te dwalen, die mensen leren bewegen met de dynamiek van het leven.

HRevolutie en talentmanagement

HR heeft in de afgelopen decennia een topprestatie geleverd in de beheersing van organisaties en het voorspelbaar maken van de uitkomsten van de samenwerking tussen mensen. Ons vak droeg zo bij aan een gecontroleerde omgeving waarin medewerkers "veilig" en geconditioneerd konden zwemmen.

De HRevolutie in loopbaanontwikkeling gaat over het leren omgaan met dynamiek en het faciliteren van dynamiek. Hiervoor zijn nog geen vertrouwde en beproefde concepten. Als HR-professionals moeten we dus met elkaar dwalen. Ons labyrint bevindt zich op het terrein van mensen die werken en leren, in verbinding met elkaar en met de samenleving. Dwaal je met me mee?

Over de auteur: Arjan Hamberg is gespecialiseerd in organisatieontwikkeling en HR en mede-eigenaar van adviesbureau Lumax Producties, dat organisaties helpt bij strategisch personeelsbeleid. Voor dit artikel heeft hij dankbaar gebruik gemaakt van het inspirerende boek Labyrintologie van Teun van Aken en Wouter Reynaert.