Integratie op de werkvloer: grenzen doorbreken

W. Heemskerk BV, een groenteverwerkingsbedrijf in Rijnsburg, opende in augustus 2008 de Heemskerk Academy. Het opleidingsaanbod van deze bedrijfsschool is niet alleen gericht op vakkennis, maar ook op het Nederlandse taalonderwijs. Initiatiefnemer van de Heemskerk Academy is arbo- en opleidingscoördinator Henny de Mooij. Ik sprak met hem over het belang van een goede taalbeheersing, over ontwikkeling en opleiding en over het openen van nieuwe werelden en mogelijkheden.

Wat is W. Heemskerk BV voor bedrijf?

Wij verwerken verse groenten tot groentemixen, maaltijdsalades en vers verpakte gesneden groenten, in totaal ongeveer 300 verschillende eindproducten. Wij leveren onze producten aan bijvoorbeeld supermarkt- en fastfoodketens. Sinds 2007 behoort ons bedrijf bij de 10 grootste groentensnijders van Europa en kunnen we als een van de weinige bedrijven op deze schaal dergelijke producten leveren. W. Heemskerk BV bestaat al bijna 50 jaar en wordt nu geleid door de tweede generatie Heemskerk.

Een echt familiebedrijf dus. Speelde dat mee bij de oprichting van de Heemskerk Academy?

Natuurlijk speelt de sfeer in het bedrijf en onze organisatiecultuur mee. De directe aanleiding was vooral de verandering in de markt en in de bedrijfsstrategie. Hierdoor waren de functies complexer geworden en was een hoger opleidingsniveau noodzakelijk. De beperkte taalbeheersing was daarbij een belangrijk knelpunt. Onder onze 350 medewerkers vind je namelijk 33 verschillende nationaliteiten. Dat leidde te vaak voor misverstanden en onbegrip op de werkvloer. Bovendien wilden we zoveel mogelijk medewerkers in de gelegenheid stellen het minimale opleidingsniveau te halen. Voor veel van onze medewerkers is dat MBO 2-niveau, de zogenaamde startkwalificatie. Ook hierbij zat de slechte taalbeheersing een groot deel van ons personeel in de weg.

Hoe hebben jullie dit probleem opgelost?

In samenwerking met het SVO zijn we gestart met een taalopleiding op NT2-niveau. De medewerkers Nederlands beheersen daarmee Nederlands op het niveau van MBO 1 en kunnen vervolgens instromen in de MBO 2-opleidingen van de Heemskerk Academy. Tegelijkertijd voldoen deze medewerkers aan de inburgeringsplicht, omdat dit diploma overeenkomt met het niveau van de landelijke inburgeringscursus.

En dus moesten deze medewerkers na werktijd weer in de schoolbanken?

Nee, iedereen kan deze opleiding onder werktijd volgen. Onze mensen werken in ploegendiensten en verrichten over het algemeen zware lichamelijke arbeid. Het leren van een nieuwe taal is onder die omstandigheden erg zwaar. Bovendien kunnen we makkelijker sturen op de aanwezigheid van de cursisten. Het belangrijkste voordeel van Nederlands leren onder werktijd is dat de medewerkers de nieuwe taal gelijk in de context gebruiken. In onze opleiding is ook speciale aandacht voor ons jargon als een extra stimulans om de nieuwe taal op de werkplek te gebruiken. Vooral medewerkers van wie Nederlands niet de moedertaal is, hebben hier veel voordeel van.

Geven jullie de taalcursus ook aan autochtone medewerkers?

Jazeker. Sommige medewerkers hebben Nederlands als moedertaal, maar kunnen onvoldoende lezen of schrijven. Zij zijn functioneel analfabeet en kunnen de opleidingen op MBO 2-niveau niet volgen. Door ook hen de taalcursus aan te bieden, vergroten wij hun mogelijkheden. Een van onze Nederlandstalige cursisten gebruikte altijd de 'leesbril-smoes': Wil je even lezen wat er staat? Ik ben mijn bril vergeten... Hij is zo trots dat hij die smoes niet meer hoeft te gebruiken, omdat hij nu zelf kan lezen. De cursus heeft voor deze man de wereld geopend. Zoiets mag je mensen niet onthouden.

Zijn er meer van dit soort mooie resultaten?

Deze taalcursus heeft onze mensen heel veel gebracht. Ik denk dan bijvoorbeeld aan een Turkse medewerkers die al ruim 40 jaar in Nederland woont. Zijn dochters praten goed Nederlands en corrigeerden hem altijd. Nu kan hij zichzelf veel beter redden. Ook op de werkvloer merk je dat taal mensen verbindt. De Poolse en Nederlandse medewerkers lunchen nu met elkaar in de bedrijfskantine. Voor de invoering van de taalcursus gebeurde dat zelden of nooit. Het mooiste verhaal vind ik dat van een Marokkaanse collega. Hij is analfabeet in zijn moedertaal en kan nu wel lezen en schrijven in het Nederlands. Dat hij laatst in de klas een Nederlandse tekst heeft voorgelezen, vind ik echt geweldig.

Wie betaalt de taalcursus?

De overheid stelt een participatiebudget beschikbaar van waaruit de kosten worden vergoed. De enige kosten voor ons bedrijf zijn de uren van de medewerkers die de cursus volgen. We hebben 3 fulltime praktijkbegeleiders in dienst en daarnaast werk ik als coördinator. Tegenover de loonkosten van de praktijkbegeleiders staat de overheidsbijdrage vanuit de Wet vermindering afdracht loonbelasting en premie volksverzekeringen (WVA).

Hoe verloopt de samenwerking met de overheid?

Het ging niet meteen soepel; ook hier moesten grenzen doorbroken grenzen worden en barrières geslecht. Het duurde ongeveer een jaar voor ambtenaren van het Rijk en de gemeente de achtergrond van de plannen doorzagen en een duidelijk beleid hadden gevormd. Uiteindelijk ondertekenden de wethouders van de gemeenten met wie wij samenwerken het convenant met W. Heemskerk BV. Dat gebeurde in Hotel Des Indes onder toeziend oog van Eberhard van der Laan, de toenmalige minister van Integratiebeleid. Hij is een oud-dorpsgenoot van de medewerkers bij Heemskerk en dat maakte dit moment extra bijzonder.

Heb je ook ervaring met integratie op de werkvloer? Deel je verhaal op deze website.

Wil je gebruikmaken van de expertise van Henny de Mooij? Neem dan contact met mij op, zodat ik je aan Henny kan voorstellen.

Over Henny de Mooij: gelooft in het vergroten van je mogelijkheden door opleiding en ontwikkeling, is hiervan zelf een goed voorbeeld, begon zijn carrière bij W. Heemskerk BV namelijk als productiechef en is nu fulltime arbo- en opleidingscoördinator, doet daarnaast met een paar collega's de HBO-opleiding Bedrijfskundig engineer aan de Via Vinci University.

Over de auteur: Arjan Hamberg is gespecialiseerd in organisatieontwikkeling en mede-eigenaar van adviesbureau Lumax Producties, dat organisaties helpt bij HR-strategie.