HR schat social media verkeerd in

Op LinkedIn en op andere websites zijn de laatste tijd artikelen verschenen over de effecten van Social Media op HR en de afgelopen maanden schreef ik de serie over HRevolutie. Zelf ben ik geen specialist op het terrein van social media. Eerlijk is eerlijk, mijn blog ziet er goed uit omdat mijn vriendin er verstand van heeft. Ik ben een HR-professional en adviseur organisatieontwikkeling: ik vertaal ontwikkelingen in de omgeving naar strategieën op het gebied van mens en werk.

Op dit moment zie ik dat HR-professionals en recruiters de effecten van social media in het gunstige geval eenzijdig en in het ongunstigste geval volledig verkeerd inschatten. Social media zal externe recruiters die niet actief zijn in een specialistische niche in problemen gaan brengen. Het is een bom onder recruitment, vergelijkbaar met ontwikkelingen in de reisbranche, waar intermediairs in vakanties al een tijdje mee te maken hebben. De nieuwe media breken databases open en maken netwerken vrij toegankelijk. Social media wordt zeker herkend als een al dan niet nuttige hulpmiddel, maar de impact is veel substantiëler dan nu wordt verwacht.

Samenwerking en conversatie

Social media is luisteren, je stem laten horen en meedoen.

Samenwerken houdt direct verband met communiceren, kennis en informatie delen. Samenwerken gaat over de afspraken die we in de afgelopen decennia hebben gemaakt over de manier waarop we brood bakken, huizen bouwen en diensten leveren. Twitter, blogging, Hyves en LinkedIn zijn onze manieren van communiceren en daarmee van samenwerken gaan beïnvloeden. Het zijn immers mensen die social media gebruiken om informatie te delen, samen te werken en te publiceren.

Ook de conversatie verandert door social media. De vraag of dit erg is, is niet relevant. Platforms als GeenStijl maar ook traditionele media als kranten geven een podium aan de lezers. Die maken hier volop gebruik van. GeenStijl is zelfs in staat gebleken om peilingen, verkiezingen en wedstrijden te beinvloeden. Het gevolg is wel dat waardeschepping aan het veranderen is, dat de economie aan het veranderen is. We verschuiven van monoloog naar dialoog, het gaat om co-creatie in plaats van het vertellen van een boodschap. Het pushen van je boodschap heet spammen, ook als het via internet gebeurt.

Niet oppotten maar delen

Was de kenmerkende reflex van de afgelopen decennia 'verzamelen', bij social media begint het juist met delen. Dit heeft een enorm effect op traditionele externe recruiters. Zij verzamelden mensen in hun netwerk en moeten nu de omslag maken naar waarde scheppen en delen.

Zal dit de wereld van mensen en werk revolutionair veranderen? Ja, absoluut. Organisaties als geheel en HR in het bijzonder zijn ook traditionele 'verzamelaars'. Zij verzamelen arbeidskrachten. Die arbeidskrachten worden door vergrijzing en ontgroening schaars en zijn ook nog eens gewend om zich privé anders te verbinden. Het hebben van kennis zal niet het onderscheidende element zijn, het vermogen tot combineren en verbinden zal belangrijker blijken te zijn. Is het nu goed gebruik om bij de kennismaking op een feestje te vragen wat iemand doet. Dat zou wel eens kunnen verschuiven naar: wie ben je? En: wat kun je?

De laatste verandering is er eentje die mij persoonlijk zorgen baart. Op allerlei plaatsen zie ik steeds grotere groepen mensen die niet mee kunnen doen. In het bedrijfsleven zie ik mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt die nauwelijks hun eigen naam kunnen schrijven. Op scholen zie ik kinderen met grote problemen en zonder perspectief. Deze groepen zijn niet in staat om mee te doen als het gaat om social media.

Hierdoor splijt de samenleving nog scherper in groepen die elkaar nauwelijks meer ontmoeten. Aan de ene kant staan de 'wereldburgers' die op het internet actief kennisdelen en relaties onderhouden. Aan de andere kant staan de mensen die geen toegang hebben tot deze netwerken en gevangen zijn in uitzendbanen of uitkeringen, als ze al werk kunnen vinden. Juist vandaag bracht het CBS het goede nieuws naar buiten dat het aantal jongeren zonder startkwalificatie gedaald is. Het onderzoek heeft daarnaast ook laten zien dat de werkloosheid onder jongeren zonder startkwalificatie zowel in hoog- als in laagconjunctuur vaker werkloos zijn.

Hoe houden we mensen "binnen" bedrijven aangesloten op elkaar en op nieuwe ontwikkelingen? Hoe voorkomen we verspilling van arbeidskracht? En hoe helpen we mensen te blijven converseren en samenwerken? Dat is de uitdaging aan mensen die gekozen hebben voor een vak rondom mensen en hun werk.

Over de auteur: Arjan Hamberg is gespecialiseerd in organisatieontwikkeling en mede-eigenaar van adviesbureau Lumax Producties, dat organisaties helpt bij strategisch HR-beleid.