Het leiderschap van de nummer 2

Het begrip leiderschap is op dit moment verweven met zoveel verwachtingen en betekenissen en is daardoor misschien wel het meest overschatte concept van deze tijd geworden. In alle discussies over dienend leiderschap, situationeel leiderschap en visionair leiderschap blijft een belangrijke rol onderbelicht: die van de nummer 2.

Een paar weken geleden attendeerde Glenn Bijvoets mij op het You Tube filmpje How to start a movement? Leadership lessons from Dancin Guy. Het filmpje laat zien wat de rol van de leider is in het ontstaan van de beweging, maar ook zien hoe de eerste volger, de nummer 2, uiteindelijk de beweging verder brengt. 

Natuurlijk heeft de leider moed nodig om alleen iets te beginnen en er misschien belachelijk uit te zien. Wanneer de nummer 2 zich bij deze verandering aansluit, laat hij aan de anderen zien hoe makkelijk het is om te volgen. Hij maakt, in de woorden van Derek Sivers, van de ‘lone nut’ een leider. De leider heeft deze nummer 2 dan al als gelijke welkom geheten in zijn verandering.

De nummer 2 in organisaties

Een van de functies van leiderschap is het tonen van voorbeeld gedrag. Is de leider in de organisatie de enige die zich op een bepaalde manier gedraagt, dan blijft hij of zij een ‘lone nut’. Medewerkers blijven de dingen doen die ze altijd al deden en ze beklagen zich af en toe over de manager die geen idee heeft wat er gebeurt op de werkvloer. 

Tot in de organisatie een nummer 2 opstaat en hetzelfde gedrag vertoont. Meerdere mensen zouden deze rol van nummer 2 kunnen vervullen: professionals op het gebied van HR of communicatie, business developpers, marketing managers, innovation officers. Wat zij doen, is laten zien hoe je de leider kunt volgen en zo beginnen zij een brug te slaan tussen de leider en de rest. 

HR als de nummer 2

Ook al kunnen allerlei mensen de rol van nummer 2 op zich nemen, juist HR-professionals zouden dat moeten doen. Vanuit hun expertise in het verbinden van mens en werk adviseren zij dagelijks lijnmanagers over groepsdynamiek, leiderschapsstijlen en motivatietechnieken. 

Uiteindelijk zouden hun interventies nog wel eens het meest krachtig kunnen zijn, als zij de rol van nummer 2 op zich nemen. HR-leiderschap gaat dus vooral over het zichtbaar volgen van de leider in de groep en daarmee een voorbeeld zijn voor de andere mensen in de organisatie. 

Verandering verder brengen

Doen de leider en de nummer 2 het goed, dan sluiten andere volgers zich snel aan. Het is dan belangrijk de volgers actief te betrekken bij de verandering en hen aandacht te geven. Daarmee versterk je de banden binnen deze nieuwe groep. De omstanders kijken vooral naar de groep (die bijna helemaal uit volgers bestaat) en niet zozeer naar de leider (al denken veel leiders daar heel anders over).

Een mooi voorbeeld hiervan lijkt de Arabische Lente te zijn, als je kijkt naar wat wij er in het Westen van hebben gezien. Onder de demonstranten waren geen duidelijke leiders herkenbaar. Er was geen leider die op een tank klom en de menigte toesprak. Allerlei bloggers vertelden verhalen en die werden verspreid via de sociale media. De groep kreeg vervolgens een zodanige omvang dat de beweging niet meer te stoppen was. Mensen waren niet langer bang om bij de groep demonstranten te horen.

Leiderschap van de nummer 2

In feite is de nummer 2 ook een leider, samen met de eerste ‘lone nut’ die een verandering in gang brengt. De nummer 2 is geen slaafse copycat van de leider, maar heeft 2 belangrijke taken:

• de visie van de leider vertalen naar de eigen activiteiten;
• omstanders betrekken bij de verandering.

In organisaties gaat het erom de strategie van de organisatie en de visie van de leider te vertalen naar je eigen werkzaamheden. Hoe speel je als HR-professional (Communicatieadviseur, Marketingspecialist, Informatiemanager, enz) de rol van de nummer 2 en draag je bij aan de uitvoering van de strategie?

Leiderschap en visie

Iedere organisatie heeft een doel: zij schept waarde voor klanten, voor gebruikers. Misschien produceert jouw organisatie energie, zodat mensen op koude en donkere avonden in een warm huis het licht aan kunnen doen. Misschien leidt jouw organisatie jongeren op tot zelfstandige vaklieden of verzorgt jouw organisatie ouderen in de laatste fase van hun leven. 

Jouw organisatie, de groep waar je bij hoort, doet dat vanuit een bepaalde visie. Als nummer 2 ondersteun je deze strategie en visie en laat je aan de anderen zien hoe je werk bijdraagt aan de waarde van de organisatie voor klanten en gebruikers. 

Niet iedereen hoeft de eerste ‘lone nut’ te zijn: ook als nummer 2 speel je een belangrijke rol in de verandering en het leiderschap van organisaties.

Wil jij de nummer 2 zijn en de strategie en visie van je organisatie vertalen naar je eigen activiteiten? Vraag dan het gratis e-book ‘Organiseren voor de toekomst aan’. Daarin vind je 9 blogposts over leiderschap, talentontwikkeling en communicatie, waarmee  aan de slag kunt gaan met samenwerking in en tussen organisaties. Je krijgt bovendien maandelijks de Lumax Producties nieuwsbrief met tips over o.a. leiderschap, organisatieontwikkeling, samenwerking en talentontwikkeling. Vraag het gratis e-book meteen aan.

Update 30-8: Deze blogpost is inspiratie en aanleiding voor de training Leiderschap van de nummer 2, die op 10 oktober 2012 van start gaat. Bekijk het complete programma en schrijf je in.