Ben jij al Connected!

In februari verscheen het boek Connect! - de impact van sociale netwerken op organisaties en leiderschap van Menno Lanting. Het is een goed leesbaar en lezenswaardig boek dat duidelijk uitlegt welke voordelen organisaties kunnen hebben van sociale netwerken. Allerlei voorbeelden uit de praktijk - verzameld middels crowdsourcing op onder andere Twitter en LinkedIn - maken inzichtelijk welke veranderingen social media met zich meebrengen voor leiderschap, productontwikkeling en HRM.

Op internet kun je diverse lezersreviews van Connect! vinden, bijvoorbeeld op BOL.com en Managementboek. Mijn boekbespreking bevat de volgende onderwerpen:

• globaal overzicht van de inhoud
• bespreking van het hoofdstuk over HRM
• persoonlijke indruk en observaties

Globaal overzicht

Connect! bestaat uit twee delen: in de eerste drie hoofdstukken legt Lanting uit wat social media zijn, in welke context ze zijn ontstaan en wie social media gebruiken. Belangrijke elementen uit deze hoofdstukken die in het tweede deel toegepast worden, zijn:

• nieuwe waarde van kennis en kapitaal
• oneindigheid van conversaties en collectiviteit
• tweedeling tussen digital natives en digital immigrants, tussen jongeren die opgegroeid zijn in de digitale wereld en de mensen die voor 1980 geboren zijn

Het tweede deel behandelt de invloed van social media op organisaties en met name op de volgende onderwerpen:

• organisatie als geheel
• leiderschapstrategie en -stijl
• in- en externe communicatie
• businessmodellen
• product- en dienstontwikkeling
• HRM
• marketing
• klantenservice

Deze organisatiebrede benadering zorgt ervoor dat hij allerhande specialisten en managers weet aan te spreken. De beschreven situaties en de aansporingen vinden weerklank op allerlei plaatsen in bedrijven en instellingen, zoals ook blijkt uit de lezersreviews.

Connected! HRM

Welke invloed social media hebben op HRM is onderwerp van hoofdstuk 9. Het overgrote deel van dit hoofdstuk gaat over recruitment en employerbranding, zowel vanuit het gezichtspunt van bedrijven als van (toekomstige, huidige of voormalige) medewerkers. Geïllustreerd voor voorbeelden uit de praktijk laat Lanting zien hoe social media gebruikt kunnen worden voor:

• werving van nieuwe medewerkers in het algemeen (e-recruitment en ambassadeursnetwerken) en van digital natives in het bijzonder
• arbeidsmarktcommunicatie (eigen wervingsportaal op de website en meepraten op sociale netwerken)
• verandering van de rol van tussenpersonen
• communitymanagement van het netwerk van medewerkers

Terecht geeft Lanting aan dat HRM-afdelingen een belangrijke rol kunnen spelen bij de noodzakelijke cultuurverandering in organisaties. Met name noemt hij de bijdrage van HRM aan de ontwikkeling van nieuwe leiderschapsprofielen en de zorg voor de oudere digital immigrants. Praktische voorbeelden noemt Lanting ook, zoals het crowdsourcen van functieprofielen en een peer-to-peerbeoordeling (vergelijkbaar met de lezersreviews op BOL.com) van bijvoorbeeld de organisatiecultuur.

Wie is er connected!

Hoewel Lanting de invloed van social media op het totale HRM-beleid onderschrijft, geeft hij slechts op een paar punten concrete aanraders. Voor de constatering dat er werk ligt voor HRM op het gebied van onder andere opleidingen, management development en arbeidsvoorwaarden geeft hij noch een concrete onderbouwing, noch inspirerende voorbeelden. De rol die HRM speelt bij veranderingen op het gebied van arbeidsverhoudingen, benoemt hij helemaal niet.

Daarnaast viel mij op dat de voorbeelden uit de verschillende bedrijven maar een beperkt deel van het bedrijfsleven bestrijken. Het zijn vooral organisaties met een groot aandeel kenniswerkers in dienstverlenende en/of innovatieve branches (Deloitte, TNO en IBM) en bedrijven met een relatief grote merkbeleving onder consumenten (KLM, Sara Lee en H&M). Branches als techniek en industrie komen niet aan bod. Wellicht zijn er weinig inspirerende voorbeelden te vinden in dit soort bedrijven. Lanting laat echter op verschillende momenten zien dat hij in de lijn van zijn betoog met aansprekende suggesties kan komen.

Op het gebied van onderwijs komt Lanting slechts met 1 voorbeeld, in de bijlage. Juist het onderwijs zou hard na moeten gaan denken over een sociale netwerkstrategie. Daar leiden digital immigrants de digital natives op die in de komende jaren op de arbeidsmarkt komen. Het gebruik van een Elektronische LeerOmgeving (ELO) en een besloten extranet kan helaas niet verhullen dat scholen websites als Hyves en Facebook in veel gevallen eng en gevaarlijk vinden.

Het boek Connect! laat zien hoe organisaties connected! kunnen zijn. Tegelijkertijd laat het zien wie er connected zijn en wie niet. Het belang van deze constatering werd mij nogmaals duidelijk op de avond van de gemeenteraadsverkiezingen van 3 maart 2010. Hoewel het aantal tweets per uur een nieuw record opleverde, waren er nauwelijks tweets en www's (op Hyves) die de overwinning van de pvv bejubelden (zie Uitzending gemist, rond 2u17m). Kennelijk zijn aanhangers van deze partij anders actief op sociale netwerken.

Een andere mogelijke disconnection is die tussen laag- en hooggeletterden. Ik neem soms interviews af van jongeren die eerst op hun ov-kaart moeten kijken voor ze weten hoe ze hun eigen naam moeten spellen. Het is de vraag in hoeverre je deze jongeren digital native kunt noemen. Volgens de stichting Lezen & Schrijven zijn er anderhalf miljoen volwassen Nederlanders functioneel analfabeet. Om mee te kunnen doen in de Connected!wereld is kunnen lezen en schrijven een eerste vereiste.

Organisaties kunnen op diverse fronten veranderen door social media en moeten alle medewerkers connected! houden. Het is aan HRM om deze veranderingen te vertalen naar een duurzame en doeltreffende HR-strategie. Het boek Connect! daagt zeker uit om hiermee aan de slag te gaan.

Bestel dit boek in de YouBeDo Boekwinkel:

 M. Lanting - Connect!

Over de auteur: Karin Tempelaar is gespecialiseerd in kennisdeling en communicatie en mede-eigenaar van adviesbureau Lumax Producties. Zij helpt mensen en organisaties bij het vertellen van hun verhaal, zodat iedereen aangesloten blijft.